120.000 δουλειές σε εννέα μήνες: Ο λογαριασμός της τεχνητής νοημοσύνης το 2026, και γιατί ο πραγματικός είναι μεγαλύτερος

Για πρώτη φορά στην ιστορία, η τεχνητή νοημοσύνη έγινε η πρώτη αιτία απολύσεων στις ΗΠΑ για τέσσερις συνεχόμενους μήνες. Τι δείχνουν τα επίσημα στοιχεία, τι κρύβουν, και τι σημαίνουν για τα παιδιά που τελειώνουν σήμερα το Πανεπιστήμιο της Πάτρας.

Τα νούμερα: 120.000 μόνο στις ΗΠΑ

Το μόνο συστηματικό μέτρο που υπάρχει σήμερα είναι της αμερικανικής εταιρείας Challenger, Gray & Christmas. Η εταιρεία καταγράφει κάθε μήνα τις ανακοινώσεις απολύσεων και τον λόγο που δίνουν οι εργοδότες. Σύμφωνα με τα στοιχεία της, από τον Ιανουάριο έως τον Σεπτέμβριο του 2026 οι αμερικανικές εταιρείες απέδωσαν ρητά στην τεχνητή νοημοσύνη περίπου 120.000 περικοπές θέσεων. Πέρυσι, σε ολόκληρο το 2025, ο αντίστοιχος αριθμός ήταν περίπου 48.000.

Στον χώρο της τεχνολογίας η εικόνα είναι ακόμα πιο έντονη. Τα trackers καταγράφουν πάνω από 200.000 εργαζόμενους σε εταιρείες τεχνολογίας που έχασαν τη δουλειά τους ως τα μέσα του καλοκαιριού. Σε περισσότερες από τις μισές περιπτώσεις η εταιρεία επικαλέστηκε AI ή αυτοματοποίηση. Η Amazon έκοψε 16.000 θέσεις μόνο τον Ιανουάριο. Ο επικεφαλής της Salesforce, Marc Benioff, παραδέχτηκε ότι η υποστήριξη πελατών της εταιρείας συρρικνώθηκε από 9.000 σε 5.000 άτομα χάρη στα «ψηφιακά» στελέχη. Στη λίστα βρίσκονται επίσης η Oracle, η Meta και η Microsoft.

Το παράδοξο: λιγότερες απολύσεις συνολικά

Εδώ βρίσκεται η λεπτομέρεια που χάνουν οι περισσότεροι τίτλοι. Οι συνολικές απολύσεις στις ΗΠΑ είναι φέτος περίπου 40% λιγότερες από πέρσι, και ο Σεπτέμβριος ήταν ο ηπιότερος μήνας από το 2022. Το AI δηλαδή δεν φέρνει (ακόμα) μαζική ανεργία. Αλλάζει όμως ποιες δουλειές χάνονται. «Το AI μετασχηματίζει την αγορά εργασίας, δεν τη διαλύει», σημείωσε ο Andy Challenger.

Γιατί ο πραγματικός λογαριασμός είναι μεγαλύτερος

Τα 120.000 είναι μόνο όσα ομολογούν οι εταιρείες. Υπάρχουν δύο «τυφλά σημεία»:

• Οι προσλήψεις που δεν γίνονται. Πολλές επιχειρήσεις δεν απολύουν, απλώς δεν αντικαθιστούν όποιον φεύγει. Αυτό δεν εμφανίζεται σε καμία στατιστική απολύσεων.
• Η «βολική» δικαιολογία. Υπάρχει και το αντίθετο: εταιρείες που ξοδεύουν δισεκατομμύρια σε data centers και «φορτώνουν» στο AI περικοπές που θα έκαναν έτσι κι αλλιώς.

Οι νέοι στο στόχαστρο

Οι διεθνείς οργανισμοί συμφωνούν σε ένα πράγμα: το μεγαλύτερο βάρος πέφτει στις θέσεις για αρχάριους, τη δουλειά που έπαιρνε κάποτε ένας απόφοιτος για να «μάθει τη δουλειά».

• ΔΝΤ: η Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα μίλησε για «τσουνάμι σε αργή κίνηση» για τους νέους. Περίπου το 40% των θέσεων εργασίας παγκοσμίως, και το 60% στις ανεπτυγμένες οικονομίες, θα επηρεαστεί από το AI. Επηρεάζεται δεν σημαίνει απαραίτητα χάνεται.
• Διεθνής Οργάνωση Εργασίας (ILO): η παγκόσμια ανεργία των νέων είναι 12,4%. Αν χαθεί μόλις το 10% των θέσεων νέων που είναι πολύ εκτεθειμένες στο AI, επηρεάζονται περίπου 5,6 εκατομμύρια άνθρωποι, κυρίως σε πλούσιες χώρες.
• Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ: προειδοποιεί τις εταιρείες να μην «κόψουν τη σκάλα» των αποφοίτων, αλλά να ξανασχεδιάσουν τις θέσεις εισόδου.

Και στην Ελλάδα;

Κανείς δεν ξέρει. Ούτε η ΕΛΣΤΑΤ, ούτε το ΕΡΓΑΝΗ, ούτε η Eurostat καταγράφουν την τεχνητή νοημοσύνη ως αιτία απόλυσης. Για την Πάτρα, με χιλιάδες φοιτητές και πολλές θέσεις σε τηλεφωνικά κέντρα, λογιστικά γραφεία και υπηρεσίες εξυπηρέτησης, το ερώτημα δεν είναι θεωρητικό. Οι δουλειές που κινδυνεύουν πρώτες είναι ακριβώς αυτές που βασίζονται σε επαναλαμβανόμενη εργασία γραφείου. Αντίθετα, τα επαγγέλματα που απαιτούν χέρια, παρουσία και ανθρώπινη επαφή, από τον πρωτογενή τομέα και τις τεχνικές ειδικότητες μέχρι την υγεία και τη φροντίδα, δείχνουν, προς το παρόν, πολύ πιο ανθεκτικά.

Σημείωση: Τα στοιχεία της Challenger αφορούν ανακοινωμένες περικοπές στις ΗΠΑ και όχι επίσημες κρατικές στατιστικές. Τα στοιχεία Σεπτεμβρίου προέρχονται από δημοσιεύματα που αναπαράγουν την έκθεση. Η έκθεση για τον Οκτώβριο αναμένεται στις αρχές Νοεμβρίου.