Σήμα κινδύνου από τα λύματα της Πάτρας: Αντιβιοτικά «στα τυφλά», νοροϊός και η ανάγκη να δούμε την αλήθεια κατάματα

Όταν η επιστήμη μιλάει μέσα από τα λύματα μιας πόλης, καλό είναι να ακούμε προσεκτικά. Όχι γιατί μας αρέσει η κινδυνολογία, αλλά γιατί τα ευρήματα αφορούν την ίδια μας την καθημερινότητα, το σπίτι μας και την υγεία των ανθρώπων μας. Ο καθηγητής και διευθυντής του Εργαστηρίου Υγιεινής του Πανεπιστημίου Πατρών, Απόστολος Βανταράκης, έκρουσε για άλλη μια φορά τον κώδωνα του κινδύνου, βάζοντάς μας καθρέφτη μπροστά σε συνήθειες που θεωρούμε «αθώες», αλλά κοστίζουν ακριβά.

Πρώτοι στην Ευρώπη – αλλά για τους λάθος λόγους

Το θέμα της μικροβιακής αντοχής δεν είναι μακρινή θεωρία. Είναι η πραγματικότητα που χτίζουμε κάθε φορά που ανοίγουμε το οικιακό φαρμακείο και παίρνουμε ένα αντιβιοτικό «για να μας περάσει ο πονόλαιμος», χωρίς να ρωτήσουμε γιατρό. Ακόμα χειρότερα, όταν το δίνουμε στο παιδί, στον γείτονα ή στον σύντροφό μας.

«Είμαστε πρώτοι στην Ευρώπη στην κατανάλωση αντιβιοτικών. Παραμένουμε πρώτοι», υπογραμμίζει ο κ. Βανταράκης. Τα αποτελέσματα αυτής της αλόγιστης χρήσης αποτυπώνονται ήδη στα λύματα της Πάτρας, όπου εντοπίζονται βακτήρια με τρομακτική ανθεκτικότητα. Τι σημαίνει αυτό πρακτικά για εμάς; Ότι πολύ σύντομα, όταν πραγματικά θα χρειαστούμε ένα αντιβιοτικό για μια σοβαρή λοίμωξη, αυτό απλά δεν θα λειτουργεί. Τα διαθέσιμα όπλα της ιατρικής αμβλύνονται από τη δική μας ανευθυνότητα. Το Εργαστήριο βρίσκεται σε επαφή με το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Πατρών για κοινές παρεμβάσεις, όμως η αλλαγή πρέπει να ξεκινήσει από τις δικές μας νοοτροπίες.

Νοροϊός: Ο αόρατος «πρωταγωνιστής» της γαστρεντερίτιδας

Την ίδια ώρα, τα λύματα της πόλης δείχνουν μια σαφή αύξηση στον νοροϊό, τον βασικό ύποπτο για τις συχνές γαστρεντερίτιδες που ακούμε να ταλαιπωρούν οικογένειες και συναδέλφους. Ο ιός αυτός δεν νοιάζεται για την εποχή· κυκλοφορεί όλον τον χρόνο, μεταδίδεται ταχύτατα από άνθρωπο σε άνθρωπο και σχετίζεται άμεσα με την υγιεινή στο νερό και τα τρόφιμα.

Οι περισσότεροι από εμάς, όταν περνάμε μια διήμερη ενόχληση με εμετούς ή διάρροιες, μένουμε στο σπίτι με τσάι και δεν πάμε στο νοσοκομείο. Έτσι, τα περιστατικά αυτά δεν καταγράφονται ποτέ στις επίσημες στατιστικές. Γι’ αυτό η επιτήρηση των λυμάτων είναι ένα τόσο πολύτιμο εργαλείο: πιάνει τον «σφυγμό» της πόλης πριν φτάσουν οι ασθενείς στις πόρτες των γιατρών. Ο καθηγητής, βέβαια, ξεκαθαρίζει πως η αύξηση αυτή δεν σημαίνει αυτόματα ότι τα μαγαζιά εστίασης της Πάτρας δεν τηρούν τους κανόνες υγιεινής. Χρειάζεται χρόνος και συστηματική παρακολούθηση για ασφαλή συμπεράσματα, αλλά η προσοχή όλων μας –από τους επαγγελματίες μέχρι τους καταναλωτές– είναι επιβεβλημένη.

Κορονοϊός και Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο

Παράλληλα, τα λύματα επιβεβαιώνουν και την αναμενόμενη άνοδο του κορονοϊού μετά την καλοκαιρινή ανάπαυλα, λειτουργώντας ως πρώιμο σύστημα προειδοποίησης για το σύστημα υγείας.

Το ερώτημα που προκύπτει, λοιπόν, είναι απλό: Γιατί μια μεγάλη πόλη σαν την Πάτρα, με ένα από τα ελάχιστα διαπιστευμένα εργαστήρια στην Ελλάδα για την ανίχνευση ιών στα λύματα και στον αέρα, να μην έχει το δικό της Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο; Η Αθήνα και η Θεσσαλονίκη διαθέτουν ήδη ενιαίες πλατφόρμες δεδομένων. Η Πάτρα δεν γίνεται να αφήνεται στην τύχη της.

Η δημόσια υγεία απαιτεί ειλικρίνεια, συντονισμό και αξιοποίηση της επιστήμης που έχουμε δίπλα μας. Ώρα να σταματήσουμε να εθελοτυφλούμε και να αναλάβουμε τις ευθύνες μας – πολιτεία, φορείς και πολίτες μαζί.

Το αρχικό ρεπορτάζ:

• Πάτρα: Στο κόκκινο η κατανάλωση αντιβιοτικών – «Καμπανάκι» για τη δημόσια υγεία χτυπούν οι μετρήσεις στα λύματα