Το ψέμα για την «ακτιβίστρια» που της λεηλάτησαν το μαγαζί: Πώς ένα μοντάζ έγινε viral

Η ιστορία έχει κάνει τον γύρο των social media, και στα ελληνικά. Μια «αριστερή ακτιβίστρια» στη Γαλλία, λέει, πέρασε όλη της τη ζωή υπερασπιζόμενη τους μετανάστες. Και στις πρόσφατες ταραχές, οι ίδιοι μετανάστες λεηλάτησαν το μαγαζί της, την χτύπησαν, την έφτυσαν και την ποδοπάτησαν. Για να είναι πιο πειστική, η ανάρτηση συνοδεύεται από ένα βίντεο και μια φωτογραφία: η ίδια γυναίκα, με πλακάτ «Refugees welcome here», δηλαδή «Οι πρόσφυγες είναι ευπρόσδεκτοι εδώ».

Υπάρχει μόνο ένα πρόβλημα: η ιστορία, όπως παρουσιάζεται, δεν είναι αληθινή. Και η φωτογραφία είναι μοντάζ.

Τι είναι αληθινό

Οι ταραχές στη Γαλλία έγιναν. Στο περιθώριο των μαζικών κινητοποιήσεων του Σαββάτου 17 Οκτωβρίου λεηλατήθηκαν χιλιάδες καταστήματα, για τα οποία έχουν γράψει το Reuters, η Le Monde και άλλα μέσα. Αληθινό είναι και ένα βίντεο που δείχνει μια νεαρή γυναίκα να προσπαθεί να σταματήσει τους λεηλάτες και να τους παρακαλά να σταματήσουν.

Από εκεί και πέρα, όλα τα υπόλοιπα είναι μια άλλη ιστορία.

Τι έδειξε η Le Monde

Η δημοσιογράφος της Le Monde Ραφαέλ Μπακέ περιέγραψε τη σκηνή. Δεν ήταν το μαγαζί της γυναίκας, αλλά ένα σούπερ μάρκετ Franprix στην οδό Faubourg-du-Temple στο Παρίσι. Η γυναίκα είναι η Έμα Κούνστλιχ, μια 24χρονη σπουδάστρια υποκριτικής.

Πήγε κι εκείνη στις διαδηλώσεις και, όταν είδε τις λεηλασίες, προσπάθησε να τις σταματήσει. Κατά τη Le Monde, τις επέκρινε επειδή δεν είχαν κανένα πολιτικό μήνυμα και επειδή, όπως πίστευε, μπορούσαν να βοηθήσουν την ακροδεξιά να έρθει στην εξουσία.

Με λίγα λόγια:

• Δεν ήταν δικό της μαγαζί. Ήταν ένα σούπερ μάρκετ αλυσίδας.
• Δεν υπάρχει κανένα στοιχείο ότι έχει μαγαζί, ότι είναι μέλος κόμματος ή ότι είναι «ακτιβίστρια υπέρ των μεταναστών» με τον τρόπο που την περιγράφουν οι αναρτήσεις.
• Δεν αποδεικνύεται ότι οι λεηλάτες ήταν μετανάστες, όπως ισχυρίζεται η viral ιστορία.

Η σλοβενική ιστοσελίδα ελέγχου ειδήσεων had.si κατέληξε στο ίδιο συμπέρασμα: το βίντεο είναι αληθινό, η «ιστορία» που του φόρτωσαν όχι.

Το μοντάζ

Για να «δέσει» η ιστορία, χρειαζόταν μια απόδειξη ότι η γυναίκα ήταν υπέρ των προσφύγων. Και κάποιος τη «δημιούργησε».

Η αληθινή φωτογραφία είναι από διαδήλωση της οργάνωσης Stand Up To Racism, μιας βρετανικής αντιρατσιστικής κίνησης. Δείχνει μια νεαρή γυναίκα με σγουρά μαλλιά να φωνάζει συνθήματα, κρατώντας πλακάτ «Refugees welcome here». Δεν έχει καμία σχέση με το Παρίσι, ούτε με τη γυναίκα του βίντεο.

Στην παραποιημένη εκδοχή κάποιος άλλαξε το πρόσωπο και τα μαλλιά της διαδηλώτριας, ώστε να θυμίζει τη γυναίκα από το Παρίσι. Αν βάλετε τις δύο εικόνες δίπλα δίπλα, το μοντάζ φαίνεται αμέσως:

• Τα πλακάτ είναι ίδια, στην ίδια ακριβώς θέση και γωνία.
• Το φόντο, οι άνθρωποι πίσω και τα πορτοκαλί ρούχα στη γωνία είναι πανομοιότυπα.
• Το μπλε πουλόβερ και το λουράκι της τσάντας είναι τα ίδια.
• Το μόνο που αλλάζει είναι το κεφάλι: πρόσωπο, μαλλιά, κάλυμμα κεφαλιού.

Είναι ένα κλασικό κόλπο παραπληροφόρησης: παίρνεις μια αληθινή φωτογραφία από άλλη χώρα και άλλη χρονιά, αλλάζεις ένα πρόσωπο, και έχεις «αποδείξεις» για μια ιστορία που δεν έγινε ποτέ.

Γιατί πιάνει

Τέτοιες ιστορίες διαδίδονται γρήγορα γιατί λένε σε κάποιους ακριβώς αυτό που θέλουν να ακούσουν. Και εκεί κρύβεται ο κίνδυνος: όσο περισσότερο μια ιστορία ταιριάζει με όσα ήδη πιστεύουμε, τόσο λιγότερο την ελέγχουμε.

Η βία και οι λεηλασίες στη Γαλλία έγιναν, και όσοι τις έκαναν πρέπει να λογοδοτήσουν, όποιοι κι αν είναι. Δεν χρειάζεται όμως να «στολίσουμε» την πραγματικότητα με ψέματα. Και πίσω από κάθε τέτοιο μοντάζ υπάρχουν αληθινοί άνθρωποι, η διαδηλώτρια της αρχικής φωτογραφίας και η νεαρή γυναίκα του Παρισιού, που βρέθηκαν χωρίς να το ξέρουν στο κέντρο μιας ψεύτικης ιστορίας.

Πώς να μην πέσετε στην παγίδα

• Αναζήτηση εικόνας: ανεβάστε τη φωτογραφία στο Google Lens ή στο TinEye. Συχνά βγαίνει αμέσως η αρχική.
• Ποιος το λέει; Αν η «είδηση» κυκλοφορεί μόνο σε αναρτήσεις και κανένα σοβαρό μέσο δεν τη γράφει, κάτι δεν πάει καλά.
• Μία ανάσα πριν το «share»: ένα λεπτό ελέγχου αρκεί για να μη γίνουμε κι εμείς κρίκος στην αλυσίδα του ψέματος.

Πηγή: Le Monde (ρεπορτάζ της Ραφαέλ Μπακέ, όπως το παραθέτει το had.si), had.si – Fact check (20/10/2026).