Τα σιντριβάνια της Πάτρας: Από την ιστορία στην εγκατάλειψη

Η εικόνα των σιντριβανιών στην πλατεία Γεωργίου Α΄ στην Πάτρα αποτελεί τα τελευταία χρόνια αντικείμενο έντονης συζήτησης, καταγγελιών και απογοήτευσης. Εκεί που άλλοτε κυριαρχούσαν η αίγλη, η ομορφιά και η ζωντάνια, σήμερα συναντά κανείς σκουπίδια, στάσιμα νερά και εγκατάλειψη. Δεν είναι τυχαίο ότι στα κοινωνικά δίκτυα πολλοί Πατρινοί ανεβάζουν φωτογραφίες σχολιάζοντας: «Αίσχος για το κέντρο της πόλης», «Πώς γίνεται το στολίδι της πλατείας να έχει καταντήσει έτσι;».

Η ιστορία των σιντριβανιών της Πλατείας Γεωργίου

Τα δύο μαρμάρινα σιντριβάνια της πλατείας Γεωργίου δεν είναι τυχαίες κατασκευές. Χρονολογούνται από τα μέσα του 19ου αιώνα, την εποχή που η Πάτρα γνώριζε μεγάλη ακμή μετά την απελευθέρωση. Η πλατεία Γεωργίου σχεδιάστηκε ως το κεντρικό σημείο της πόλης και τα σιντριβάνια τοποθετήθηκαν με σκοπό να αναβαθμίσουν αισθητικά τον χώρο, ακολουθώντας τα ευρωπαϊκά πρότυπα αστικού σχεδιασμού.

Σμιλεμένα από μάρμαρο, με περίτεχνα γλυπτά και παραστάσεις, τα σιντριβάνια έγιναν σύμβολο της νέας ταυτότητας της Πάτρας: μιας πόλης εξωστρεφούς, με οικονομική και πολιτιστική ανάπτυξη. Για περισσότερα από 150 χρόνια στόλιζαν την πλατεία, φιλοξενούσαν στιγμές καθημερινότητας και αποτέλεσαν σημείο αναφοράς για κατοίκους και επισκέπτες. Είναι χαρακτηριστικό ότι πολλά παλιά καρτ ποστάλ της Πάτρας είχαν ως κεντρικό τους θέμα τα σιντριβάνια, δείγμα της σημασίας τους.

Από το σύμβολο στην παρακμή

Σήμερα, τα ιστορικά αυτά σιντριβάνια έχουν χάσει την αίγλη τους. Οι μηχανισμοί τους έχουν αχρηστευτεί, τα νερά μένουν βρώμικα και στάσιμα, ενώ τα μάρμαρα έχουν υποστεί φθορές και βανδαλισμούς. Η εικόνα τους δεν παραπέμπει σε πολιτιστικό μνημείο, αλλά σε εγκαταλειμμένη δεξαμενή.

Η δημοτική αρχή της Πάτρας, με πρώτο τον Δήμαρχο, αρκείται σε δικαιολογίες. Ο ίδιος συχνά επικαλείται ότι «δεν υπάρχουν χρήματα», ότι «τα σιντριβάνια ίσως ανήκουν σε άλλες υπηρεσίες» ή ότι «προέχουν άλλα ζητήματα». Όμως η αλήθεια είναι ότι τα σιντριβάνια της πλατείας Γεωργίου είναι περιουσιακό στοιχείο του ίδιου του Δήμου Πατρέων. Δεν είναι ούτε της Αρχαιολογίας ούτε της Περιφέρειας. Ανήκουν στην πόλη και στους δημότες της, και επομένως η συντήρησή τους είναι αποκλειστική υποχρέωση του Δήμου.

Πολλοί Πατρινοί κατηγορούν τον Δήμαρχο ότι έχει «βουλιάξει την πόλη στην ενεχεία», με αποτέλεσμα να μην υπάρχουν ούτε τα στοιχειώδη κονδύλια για συντήρηση μνημείων που αποτελούν την πολιτιστική ταυτότητα της πόλης. Όμως, η συντήρηση ενός σιντριβανιού δεν είναι πολυτέλεια· είναι στοιχειώδης υποχρέωση.

Το παράδειγμα της Αθήνας

Η αντιπαραβολή με την Αθήνα είναι αποκαλυπτική. Στην πλατεία Συντάγματος, το ιστορικό σιντριβάνι του 19ου αιώνα, έργο του Ερνέστου Τσίλλερ, συντηρήθηκε πλήρως από τον Δήμο Αθηναίων. Με παρεμβάσεις αποκατάστασης, καθαρισμού και νέου φωτισμού, το σιντριβάνι μετατράπηκε ξανά σε σημείο υπερηφάνειας για την πρωτεύουσα. Παρά τις τριβές με το Υπουργείο Πολιτισμού και τη γραφειοκρατία, η δουλειά έγινε και το αποτέλεσμα μιλάει από μόνο του.

Μια πόλη που αδιαφορεί για την ταυτότητά της

Στην Πάτρα, δυστυχώς, το αντίθετο. Η πόλη αφήνει να απαξιώνονται μνημεία που στέκουν στην καρδιά της εδώ και ενάμιση αιώνα. Δεν είναι μόνο θέμα αισθητικής, είναι και ζήτημα σεβασμού στην ιστορία. Τα σιντριβάνια αυτά δεν ανήκουν στον εκάστοτε δήμαρχο· ανήκουν στην πόλη και τους κατοίκους της. Η εγκατάλειψή τους ισοδυναμεί με εγκατάλειψη της ίδιας της συλλογικής μνήμης.