Το μυστήριο της Σακκάρα: Δήμαρχος, ιερέας… ή μήπως χειρουργός; – ΒΙΝΤΕΟ

Ξεχάστε όσα ξέρατε για τον Ιπποκράτη. Στην καρδιά της Αιγύπτου, σχεδόν δύο χιλιετίες πριν από τον «πατέρα της ιατρικής», η αρχαιολογική σκαπάνη έφερε στο φως μια ανακάλυψη που ανατρέπει τα δεδομένα. Στη σκιά της κατεστραμμένης πυραμίδας του φαραώ Μερενρέ στη Σακκάρα, Αιγύπτιοι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν τον τάφο του Ουένι, ενός ανώτατου αξιωματούχου του Αρχαίου Βασιλείου που έζησε γύρω στο 2280 π.Χ.

Το πρόβλημα; Σύμφωνα με τις επιγραφές στον ταφικό του θάλαμο, ο Ουένι ήταν δήμαρχος, ιερέας σεμ, θησαυροφύλακας και έμπιστος του βασιλιά. Πουθενά δεν αναφέρεται ως γιατρός. Κι όμως, στο φρεάτιο του τάφου του βρέθηκε κάτι που κανείς δεν περίμενε: ένα ολόκληρο σετ από χάλκινα εργαλεία.

Ένας τάφος που «σπάει» τα στερεότυπα

Στην αρχαία Αίγυπτο, τα επαγγέλματα ήταν ξεκάθαρα και ταυτίζονταν με τα ταφικά αντικείμενα. Ο γραφέας θάβονταν με την παλέτα του, ο στρατιώτης με τα όπλα του. Ο Ουένι, όμως, φαίνεται πως ήθελε να μας μπερδέψει. Οι επιγραφές αποκαλύπτουν μια εντυπωσιακή ποικιλία τίτλων: ήταν «μοναδικός σύντροφος» του ηγεμόνα, επιβλέπων των βασιλικών ενδυμάτων, αλλά είχε και δεσμούς με την πόλη Ελ Καμπ, χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά στα νότια.

Πάνω ακριβώς από τον θάλαμό του, η ανασκαφή αποκάλυψε έναν θολωτό χώρο με δύο ξύλκυνα αγαλματίδια σε στάση λατρείας, καθώς και μια ψευδόθυρα αφιερωμένη σε μια γυναίκα ονόματι Σεχέτ-Νεμπτί, ιέρεια της θεάς Αθώρ. Πώς συνδέονται όλα αυτά μεταξύ τους; Μυστήριο.

Τι λένε τα οστά και τα εργαλεία;

Η μελέτη του σκελετού του Ουένι προσθέτει μια ακόμα πιο ανθρώπινη διάσταση στην ιστορία. Πέθανε σε ηλικία άνω των 50 ετών – τεράστια ηλικία για την εποχή – κουβαλώντας όμως τα σημάδια προχωρημένης περιοδοντίτιδας και επαναλαμβανόμενης σωματικής καταπόνησης. Πώς ένας ανώτερος αξιωματούχος είχε οστά που έδειχναν βαριά δουλειά;

Το μεγαλύτερο ερωτηματικό παραμένουν τα χάλκινα εργαλεία. Είναι πράγματι κλινικά χειρουργικά εργαλεία, ή πρόκειται για συμβολικά αντικείμενα; Παρόμοια μικροαντικείμενα έχουν βρεθεί σε τάφους ατόμων με εντελώς διαφορετικές επαγγελματικές ιδιότητες. Στη Σακκάρα, βέβαια, υπάρχουν προηγούμενα: ο τάφος του βεζίρη Ανχμαχόρ μας έχει χαρίσει τοιχογραφίες με ιατρικές επεμβάσεις, ενώ παλαιότερα είχαν ανακοινωθεί εργαλεία βασιλικών γιατρών της ίδιας δυναστείας.

Αν τα εργαλεία του Ουένι αποδειχθούν πραγματικά ιατρικά, μιλάμε για μια πρωτοποριακή γνώση 1.800 χρόνια πριν από τους Έλληνες. Ακόμη κι αν είναι απλώς τελετουργικές προσφορές, μαγνητίζουν το ενδιαφέρον για το πώς φαντάζονταν οι αρχαίοι την άλλη πλευρά της ζωής. Η επιστημονική ομάδα συνεχίζει τις αναλύσεις, αφήνοντας ανοιχτό το ερώτημα: Τελικά, τι δουλειά είχε ένας δήμαρχος με εργαλεία χειρουργού;