ΠΑΤΡΑ-Η «Βιομηχανία» της Φυλακής: Όταν η Εξύβριση οδηγεί στο Κελί

Η είδηση έπεσε σαν κεραυνός εν αιθρία στους νομικούς κύκλους της πόλης, αλλά για τους παροικούντες την Ιερουσαλήμ, ήταν απλώς η επιβεβαίωση ενός προαναγγελθέντος «δόγματος». Το Μονομελές Πλημμελειοδικείο Πατρών, με μια πρόσφατη απόφασή του, έστειλε κατηγορούμενο για εξύβριση και απειλή απευθείας στη φυλακή για έναν μήνα (συνολική ποινή έξι μηνών), παρά το γεγονός ότι η υπόθεση δεν αφορούσε ενδοοικογενειακή βία.

Από την Εξαίρεση στον Κανόνα

Δεν πρόκειται για ένα μεμονωμένο δικαστικό ατύχημα. Πρόκειται για τη νέα κανονικότητα. Αν πριν από λίγους μήνες η φυλάκιση για λεκτική απειλή θεωρήθηκε «ειδική περίπτωση» λόγω του πλαισίου της ενδοοικογενειακής βίας, η τωρινή απόφαση σπάει κάθε στεγανό.

Η Δικαιοσύνη πλέον αξιοποιεί πλήρως τις δυνατότητες του νέου Ποινικού Κώδικα, μετατρέποντας την πραγματική έκτιση ποινής σε πλημμελήματα από έσχατο μέτρο σε καθημερινή πρακτική. Το κρίσιμο στοιχείο; Το ποινικό μητρώο.

Το Δίλημμα: Πράξη ή Πρόσωπο;

Εδώ ανακύπτει το μεγάλο νομικό και ηθικό ερώτημα: Τι δικάζουμε τελικά;

• Την πράξη της εξύβρισης;
• Ή το «ποιος είναι» ο κατηγορούμενος;

Όταν το ποινικό παρελθόν γίνεται ο μοναδικός ρυθμιστής της ελευθερίας ενός ανθρώπου, η αρχή της αναλογικότητας υποχωρεί. Μια βρισιά, που υπό άλλες συνθήκες θα επέφερε μια χρηματική ποινή ή αναστολή, μετατρέπεται σε «εισιτήριο» για το σωφρονιστικό κατάστημα, επειδή ο δράστης είχε απασχολήσει τις αρχές στο παρελθόν.

Η «Γκιλοτίνα» της Έφεσης

Το πιο ανησυχητικό στοιχείο της νέας τάσης είναι η κατάργηση της ανασταλτικής δύναμης της έφεσης. Στο όνομα του «εκσυγχρονισμού» και της πάταξης της υποτροπής, πολίτες οδηγούνται στη φυλακή πριν η υπόθεσή τους κριθεί τελεσίδικα.

Το αποτέλεσμα; Ακόμα και αν ένας κατηγορούμενος αθωωθεί στο Εφετείο, η ζημιά είναι πλέον μη αναστρέψιμη. Έχει ήδη χάσει τη δουλειά του, έχει στιγματιστεί κοινωνικά και έχει στερηθεί την ελευθερία του. Ο χρόνος που εκτίεται, δεν επιστρέφεται.

Πολιτική Αυστηρότητας χωρίς Αντίκρισμα

Η αντίληψη ότι «περισσότερη φυλακή σημαίνει λιγότερο έγκλημα» καταρρίπτεται από τη διεθνή εμπειρία. Η αυστηροποίηση των ποινών για ήσσονος σημασίας αδικήματα:

1. Επιβαρύνει τις ήδη κορεσμένες φυλακές.
2. Αυξάνει τις πιθανότητες υποτροπής, αποκόπτοντας τον πολίτη από τον κοινωνικό του ιστό.
3. Υποσκάπτει το τεκμήριο αθωότητας.

Η Πάτρα φαίνεται να πρωτοστατεί σε αυτή τη μετατόπιση. Από την καταδίκη της τυφλής γυναίκας χωρίς δικηγόρο μέχρι τις υπέρμετρες ποινές σε πρόσφυγες, το παζλ συμπληρώνεται: Η Δικαιοσύνη δεν προειδοποιεί πλέον· τιμωρεί παραδειγματικά, ακόμα και για μια λέξη παραπάνω.

Το ερώτημα παραμένει: Είναι αυτή η κοινωνία που θέλουμε; Μια κοινωνία όπου η φυλακή είναι η απάντηση σε κάθε κοινωνική τριβή;