Πώς η Πάτρα αποκλείστηκε από τη σιδηροδρομική σύνδεση – και ποιος πραγματικά φταίει

Η Πάτρα, η τρίτη μεγαλύτερη πόλη της Ελλάδας, βλέπει για ακόμα μια φορά το «τρένο της ανάπτυξης» να την προσπερνά. Κυριολεκτικά και μεταφορικά. Η χρηματοδότηση για την υπογειοποίηση της σιδηροδρομικής γραμμής στην πόλη κόπηκε για δεύτερη φορά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, κι αυτό δεν είναι απλώς αποτυχία· είναι πολιτική καταδίκη και τεχνικό στραπάτσο.

Η Πάτρα ζητούσε υπογειοποίηση του τρένου. Οι κάτοικοι, δικαίως, δεν ήθελαν μια γραμμή που θα διχοτομούσε τις γειτονιές τους. Όμως η πραγματικότητα της Ευρώπης δεν λειτουργεί με συναισθηματικά επιχειρήματα. Η Ε.Ε. θέλει μελέτες, κόστος, βιωσιμότητα, κοινωνικοοικονομική ανάλυση. Η πρόταση της Ελλάδας απορρίφθηκε ως υπερκοστολογημένη (έως 1,5 δισ. ευρώ για μόλις 5,2 χλμ υπογειοποίησης) και χωρίς αποδεδειγμένη ωφέλεια. Άρα, απορρίφθηκε. Ξανά.

Πού φταίει η Δημοτική Αρχή Πελετίδη;

Ας μιλήσουμε ανοιχτά. Ο Κώστας Πελετίδης, δήμαρχος της Πάτρας από το 2014 με τη στήριξη του ΚΚΕ, δεν είναι ούτε εργολάβος ούτε συγκοινωνιολόγος. Είναι όμως ο πολιτικός ηγέτης της πόλης – κι αυτό σημαίνει ότι έχει την ευθύνη να διεκδικεί, να συνεργάζεται, να πιέζει. Όχι να περιορίζεται στη διαμαρτυρία.

1. Αντίσταση χωρίς σχέδιο

Ο Δήμος Πατρέων κράτησε μια στάση συνεπούς αντίστασης, αλλά χωρίς τεχνοκρατική πρόταση. Ήταν απόλυτα υπέρ της υπογειοποίησης, αλλά ποτέ δεν κατέθεσε σχέδιο κοστολογημένο, φάσεις υλοποίησης, εναλλακτικές λύσεις ή πρόβλεψη για σταθμούς, φορείς, αναπλάσεις. Επέλεξε τον ρόλο του διαμαρτυρόμενου παρατηρητή αντί του πρωταγωνιστή.

2. Καμία συνεργασία με το κράτος ή την Ε.Ε.

Η δημοτική αρχή δεν επιδίωξε συνεργασία με την κυβέρνηση ή τα ευρωπαϊκά όργανα. Ούτε πίεσε το Υπουργείο Υποδομών για συντονισμό. Ούτε δημιούργησε μια συμμαχία με Περιφέρεια, ΤΕΕ, επιμελητήρια, κοινωνία πολιτών. Κράτησε αποστάσεις. Σαν να μη συμμετείχε στο ίδιο έργο. Σαν να έβλεπε τις εξελίξεις ως “εξωτερικός παρατηρητής”.

3. Καμία διεθνής διεκδίκηση

Πόλεις όπως η Λάρισα, η Καβάλα ή η Αλεξανδρούπολη διεκδίκησαν και πήραν έργα από την Ε.Ε. επειδή συμμετείχαν στο παιχνίδι. Με εκπροσώπους στις Βρυξέλλες, με lobbying, με αρχεία, με φάκελο. Η Πάτρα; Ούτε μία αντιπροσωπεία, ούτε ένα τεχνικό υπόμνημα στα ευρωπαϊκά όργανα.

4. Συνθήματα αντί για στρατηγική

Δεν αρκεί να είσαι κατά των ΣΔΙΤ. Δεν φτάνει να λες “θέλουμε υπογειοποίηση”. Πρέπει να δείξεις πώς θα την κάνεις. Πόσο θα κοστίσει. Ποιος θα πληρώσει. Ο Δήμος αρκέστηκε σε πορείες και συνθήματα. Και η Ευρώπη, πολύ απλά, δεν χρηματοδοτεί συνθήματα.

• Η Πάτρα μένει εκτός του ευρωπαϊκού προγράμματος CEF II μέχρι το 2027.
• Ο ΟΣΕ προωθεί πλέον επιφανειακή λύση τύπου light-rail, με νέο σταθμό στον Άγιο Διονύσιο, έργο 300–350 εκατ. ευρώ.
• Η Πάτρα δεν θα έχει σύγχρονη σιδηροδρομική σύνδεση με την Αθήνα για την επόμενη 5ετία τουλάχιστον.
• Η πόλη διχάζεται ξανά, πολιτικά και χωροταξικά. Κάποτε από τη γραμμή, τώρα από την ανικανότητα να την καταργήσουμε.

Ποιος τιμωρήθηκε; Η κυβέρνηση; Όχι. Η Πάτρα.

Η εμμονή στη σύγκρουση χωρίς εναλλακτική πρόταση οδήγησε στην απόρριψη του έργου. Δεν τιμωρήθηκε το κράτος. Δεν τιμωρήθηκε το Υπουργείο. Η Πάτρα τιμωρήθηκε. Ο πολίτης που περιμένει ένα σύγχρονο τρένο εδώ και δεκαετίες. Ο φοιτητής που ταξιδεύει με ΚΤΕΛ. Ο επαγγελματίας που μετακινείται με Ι.Χ. Ο τουρίστας που δεν φτάνει ποτέ.

Το χειρότερο; Δεν μάθαμε τίποτα.

Η Πάτρα συνεχίζει να λειτουργεί με δήμο-καταγγέλλοντα, όχι δήμο-παραγωγό έργου. Έναν δήμο που επιλέγει να απέχει από τη χάραξη πολιτικής γιατί… δεν του αρέσει η πολιτική. Που αρνείται τη συνεργασία με οποιαδήποτε κυβέρνηση – και μετά απορεί γιατί δεν έρχονται οι χρηματοδοτήσεις.

Μήπως ήρθε η ώρα για άλλο μοντέλο;

Η Πάτρα αξίζει δημοτική αρχή που διεκδικεί με σχέδιο και συνεργασία. Όχι με γενικόλογη καταγγελία. Αξίζει διοίκηση που δεν “τρέμει” τις Βρυξέλλες, αλλά πηγαίνει εκεί και χτυπάει το χέρι στο τραπέζι με φακέλους, όχι με ντουντούκες.

Γιατί η αξιοπρέπεια δεν είναι να απορρίπτεις τα πάντα, αλλά να επιβάλλεσαι με σχέδιο.
Και τελικά, το τρένο δεν χάθηκε γιατί δεν μας αγαπούν οι Βρυξέλλες.
Χάθηκε γιατί στον σταθμό υπήρχαν μόνο πανό. Όχι σχέδιο.