ΠΑΤΡΑ-Στον «πάγο» η ανάπλαση στην οδό Πανεπιστημίου: Σαθρή η ιστορική μάντρα 146 ετών του Α’ Νεκροταφείου

Σε τελματώδη κατάσταση έχουν περιέλθει οι εργασίες ανάπλασης του πεζοδρομίου στην οδό Πανεπιστημίου, στο ύψος του Ζαβλανίου, καθώς η αποκάλυψη σοβαρών στατικών προβλημάτων στον εξωτερικό τοίχο του Α’ Δημοτικού Κοιμητηρίου Πατρών υποχρέωσε τα συνεργεία να κατεβάσουν τα εργαλεία.

Οι εργασίες που ξεκίνησαν στο τμήμα από την οδό Τήνου έως τη Νιγρήτα έφεραν στην επιφάνεια έναν αόρατο μέχρι πρότινος κίνδυνο: κατά την αποξήλωση του παλαιού πεζοδρομίου διαπιστώθηκε ότι τα τοιχία του κοιμητηρίου—ορισμένα από τα οποία μετρούν σχεδόν ενάμιση αιώνα ζωής—βρίσκονται στο όριο της κατάρρευσης. Η πιθανή υποχώρησή τους εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους τόσο για τους διερχόμενους πεζούς όσο και για τη στατικότητα των ταφικών μνημείων που βρίσκονται ακριβώς από πάνω.

Ζητείται συμπληρωματική κονδύλια 15%

Η απρόβλεπτη αυτή εξέλιξη κατέστησε σαφές ότι η απλή κατασκευή νέου πεζοδρομίου είναι αδύνατη χωρίς την προηγούμενη στατική ενίσχυση και θωράκιση της ιστορικής μάντρας. Για να καλυφθούν οι πρόσθετες εργασίες και τα υλικά, ο ανάδοχος του έργου έχει αιτηθεί συμπληρωματική πιστώση ύψους 15% επί του αρχικού προϋπολογισμού.

Σύμφωνα με τις δηλώσεις του αρμόδιου Αντιδημάρχου, Απόστολου Αγγελή, η έγκριση της επιπλέον χρηματοδότησης αναμένεται να ολοκληρωθεί εντός των επόμενων τριών εβδομάδων, ώστε να δοθεί το πράσινο φως για την άμεση επανεκκίνηση των εργασιών.

Μέχρι τότε, ωστόσο, η ταλαιπωρία για τους κατοίκους και τους περαστικούς παραμένει καθημερινή. Η εργοταξιακή σήμανση έχει αποκλείσει το πεζοδρόμιο, αναγκάζοντας τους πεζούς να κινούνται επικίνδυνα πάνω στο οδόστρωμα της οδού Πανεπιστημίου.

Η κοινωνική γεωγραφία του 19ου αιώνα μέσα από τα τείχη του Κοιμητηρίου

Η μάντρα του Α’ Νεκροταφείου δεν αποτελεί ένα απλό δομικό στοιχείο, αλλά το εξωτερικό όριο ενός από τους σημαντικότερους χώρους ιστορικής μνήμης της Πάτρας.

Το Κοιμητήριο των Αγίων Αγγέλων θεμελιώθηκε στις 17 Φεβρουαρίου 1880, κατόπιν αποφάσεως του τότε Δημάρχου Αθανασίου Κανακάρη – Ρούφου (1879), σε μια περίοδο μεγάλης οικονομικής άνθησης της πατραϊκής αστικής τάξης. Η επιλογή της περιοχής του Ζαβλανίου έγινε μετά από υποδείξεις των ιατρών της εποχής για λόγους προστασίας της δημόσιας υγείας.

Η εσωτερική διαμόρφωση του κοιμητηρίου αποτύπωνε με ακρίβεια τις ταξικές περιχαρακώσεις της εποχής:

• Α΄ Κατηγορία: Περιλάμβανε την περίφημη «κυπαρισσένια αλέα» με τα επιβλητικά γλυπτά και τους ιδιωτικούς ναΐσκους. Ήταν ο χώρος των ισχυρών της εποχής—των ίδιων οικογενειών που χρηματοδότησαν και κατείχαν τις μετοχές του Δημοτικού Θεάτρου «Απόλλων».
• Β΄ Κατηγορία: Βρισκόταν πίσω από την προνομιακή αλέα και φιλοξενούσε τη μεσαία τάξη (μικρέμπορους, βιοτέχνες, επιστήμονες, δημοσίους υπαλλήλους) με λιτότερα μνημεία και απλούς μαρμάρινους σταυρούς.
• Γ΄ Κατηγορία: Τοποθετημένη στα πλέον υποβαθμισμένα σημεία, κοντά στα εξωτερικά τείχη, προοριζόταν για τους εργάτες του λιμανιού και τους απόρους. Εδώ οι τάφοι δεν ήταν ιδιόκτητοι αλλά τριετούς χρήσης, με τα οστά να μεταφέρονται στη συνέχεια στο κοινό οστεοφυλάκιο.