Το Μίσος ως Εργαλείο Πολιτικής: Ο Τουρκικός Εθνικισμός και η Αντιπαραβολή με το Σύνθημα των Ελλήνων Ναυτών

Η πρόσφατη καταδίκη στρατιωτικού συνθήματος που ακούστηκε από Έλληνες ναύτες προκάλεσε πληθώρα αντιδράσεων στα ελληνικά ΜΜΕ και την κοινή γνώμη. Ενώ πολλοί έσπευσαν να το χαρακτηρίσουν «ντροπιαστικό», «φασιστικό» και «απαράδεκτο για ένα σύγχρονο κράτος», η συζήτηση αγνόησε επιδεικτικά την πραγματικότητα της συστηματικής και θεσμικά κατοχυρωμένης ρητορικής μίσους που προέρχεται εδώ και δεκαετίες από την άλλη πλευρά του Αιγαίου.

Στην Τουρκία, το μίσος απέναντι σε Έλληνες και Αρμένιους δεν εκφράζεται μόνο με μεμονωμένες λεκτικές υπερβολές. Φοριέται. Διδάσκεται. Αναπαράγεται από τον κρατικό μηχανισμό, τα ΜΜΕ και τον ίδιο τον στρατό.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η φωτογραφία που κυκλοφόρησε στα κοινωνικά δίκτυα και απεικονίζει Τούρκο ή Αζέρο στρατιώτη με patch επάνω στη στολή του, που γράφει στα τουρκικά:

«Μη φεύγεις Αρμένιε, απλώς θα πεθάνεις κουρασμένος»
(«Qaçma Ermeni, sadece yorgun öleceksen»).

Το σήμα αυτό δεν είναι αυθόρμητο. Είναι σχεδιασμένο και φοριέται απο στρατιώτες. Απεικονίζει Οθωμανό αξιωματικό και περιβάλλεται από την ημισέληνο – σύμβολο της τουρκικής κρατικής ταυτότητας. Αν αυτό δεν αποτελεί επίσημη ρητορική μίσους, τότε τι είναι;

Παρόμοια μηνύματα βρίσκουμε και αλλού. Στον τουρκικό στρατό, φαντάροι και μέλη ειδικών δυνάμεων έχουν τραγουδήσει σε βίντεο στίχους όπως:
«Εφόσον υπάρχει στον κόσμο ο πρόστυχος ο Έλληνας, μα τον Αλλάχ δεν μου φεύγει αυτό το μίσος»
και
«Χίλια κεφάλια γκιαούρηδες δεν μπορούν να ξεπλύνουν αυτό το μίσος».

Από τα σχολικά βιβλία, στα οποία οι Έλληνες παρουσιάζονται ως «προδότες» ή «εχθροί της Τουρκίας», μέχρι στρατιωτικές παρελάσεις όπου εμφανίζονται “αναπαραστάσεις” νίκης επί των Ελλήνων, η καλλιέργεια του μίσους γίνεται συνειδητά και οργανωμένα. Οι «Γκρίζοι Λύκοι» (Bozkurtlar), η γνωστή παραστρατιωτική και υπερεθνικιστική οργάνωση της Τουρκίας, έχει ιστορικά στηρίξει παρόμοια ρητορική και έχει δράσει σε συντονισμό με κρατικές δομές – από το τουρκικό κράτος έως το κατεχόμενο βόρειο τμήμα της Κύπρου.

Το ελληνικό σύνθημα ήταν προσωρινό, αυθόρμητο και καταδικάστηκε δημόσια από πολιτικούς, ΜΜΕ και μέρος της κοινωνίας. Στον αντίποδα, τα τουρκικά παραδείγματα είναι θεσμοποιημένα, ενταγμένα σε κρατικούς μηχανισμούς και ουδέποτε αποκηρύχθηκαν από την επίσημη Άγκυρα.

Η ελληνική κοινωνία προβληματίζεται σε αντιθεση με την τουρκική πλευρα που επικροτεί, ενισχύει και αναπαράγει το μίσος ως στοιχείο εθνικής ταυτότητας. Οι Αρμένιοι, οι Κούρδοι, οι Ελληνοκύπριοι, ακόμα και εσωτερικές μειονότητες όπως οι Αλεβίτες, έχουν υπάρξει στόχος ανάλογης ρητορικής.

Το μίσος δεν πρέπει να εξωραΐζεται σε καμία περίπτωση. Αλλά δεν μπορεί να κρίνεται με δύο μέτρα και δύο σταθμά. Αν πραγματικά επιδιώκουμε την ειρήνη και τον αμοιβαίο σεβασμό στην περιοχή, οφείλουμε να βλέπουμε την εικόνα ολόκληρη. Και η εικόνα δείχνει ότι η τουρκική ρητορική μίσους δεν είναι τυχαία ή παροδική. Είναι συνειδητή πολιτική στρατηγική.