ΣΧΟΛΙΚΑ ΚΤΙΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΑΤΡΑ-Στο «περίμενε» η ασφάλεια των μαθητών: Παρατάσεις, γραφειοκρατία και κτίρια στον αέρα

Η εικόνα που διαμορφώνεται γύρω από τις σχολικές υποδομές της Πάτρας δεν αφήνει περιθώρια εφησυχασμού. Πέντε διαδοχικές παρατάσεις, σχεδόν τριάμισι χρόνια καθυστερήσεων και ένας ορίζοντας που μετατίθεται πλέον για τον Απρίλιο του 2027 συνθέτουν το σκηνικό της διαχείρισης ενός ζητήματος που αγγίζει τον πυρήνα της δημόσιας ασφάλειας: την προστασία των παιδιών και των εκπαιδευτικών μας.

Η σύμβαση που υπογράφηκε τον Οκτώβριο του 2023 για 170 σχολικές μονάδες της πόλης είχε αρχικό χρονοδιάγραμμα μόλις 225 ημερών, με στόχο την ολοκλήρωση των διαδικασιών τον Μάιο του 2024. Σήμερα, η πραγματικότητα επιβάλλει μια εντελώς διαφορετική εικόνα. Η καταληκτική ημερομηνία έχει μεταφερθεί στις 25 Απριλίου 2027, ενώ στην πορεία αποκαλύφθηκαν τεράστια κενά: σε 65 σχολεία δεν υπήρχαν καν μελέτες παθητικής πυροπροστασίας, ενώ σε συνολικά 134 μονάδες εντοπίστηκαν σοβαρά πολεοδομικά «αγκάθια», από ελλείψεις στις οικοδομικές άδειες και αυθαίρετες προσθήκες μέχρι την ανάγκη νομιμοποιήσεων.

Χρειάζεται, ασφαλώς, ψυχραιμία και ακρίβεια: το γεγονός ότι ένας φάκελος είναι ελλιπής ή ότι εκκρεμεί μια τακτοποίηση δεν σημαίνει αυτόματα πως το κτίριο στερείται μέσων πυρασφάλειας. Ωστόσο, είναι αδιανόητο εν έτει 2026 δημόσια σχολεία, που φιλοξενούν καθημερινά χιλιάδες ψυχές, να λειτουργούν χωρίς πλήρεις φακέλους, εγκεκριμένα σχέδια και τα απαραίτητα νομικά έγγραφα.

Διπλή ευθύνη: Δήμος και Πολιτεία στο ίδιο κάδρο

Το αδιέξοδο αυτό δεν είναι αποκλειστικά τοπικό, αλλά αποτυπώνει μια συνολική αποτυχία.

Από τη μία πλευρά, η Δημοτική Αρχή Πατρέων οφείλει ξεκάθαρες απαντήσεις. Πώς μια σύμβαση 225 ημερών εκτροχιάστηκε σε βάθος ετών; Γιατί αποκαλύφθηκε εκ των υστέρων τέτοιο εύρος ελλείψεων; Όπως παραδέχθηκε η ίδια η διοίκηση στη Δημοτική Επιτροπή, εκκρεμούν ακόμη εγκρίσεις για 36 μελέτες και η τακτοποίηση 34 σχολείων. Όταν ο ίδιος ο αρμόδιος αντιδήμαρχος κάνει λόγο για «βασανισμένη περίπτωση», το ερώτημα που γεννάται είναι εύλογο: μπορεί η παρούσα εργολαβία να σηκώσει το βάρος όλων αυτών των απαιτούμενων παρεμβάσεων;

Από την άλλη, η κεντρική εξουσία δεν μπορεί να νίπτει τας χείρας της. Το κράτος είναι αυτό που θεσπίζει τους αυστηρούς κανόνες πυρασφάλειας και πολεοδομικής συμμόρφωσης. Έχει, λοιπόν, την υποχρέωση να παρέχει στους Δήμους τα κατάλληλα χρηματοδοτικά εργαλεία και ευέλικτες διαδικασίες. Η κρατική ευθύνη για τους πόρους δεν αναιρεί την υποχρέωση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης να προγραμματίζει, να καταγράφει και να συντηρεί έγκαιρα τα κτίρια ευθύνης της.

Μελέτες επί χάρτου και το καμπανάκι του 6ου Λυκείου

Ακόμη όμως κι αν ολοκληρωθούν οι γραφειοκρατικές διαδικασίες, οι μελέτες από μόνες τους δεν προστατεύουν από τη φωτιά. Είναι απλώς η αρχή. Για να περάσουμε στην πράξη —στα πραγματικά έργα πυροπροστασίας και τις τεχνικές εργασίες— απαιτούνται νέοι πόροι.

Το αναθεωρημένο πλάνο τοποθετεί την ολοκλήρωση των τευχών δημοπράτησης για τις 25 Σεπτεμβρίου 2029 —έξι ολόκληρα χρόνια μετά την αρχική σύμβαση. Πότε, λοιπόν, θα υλοποιηθούν τα ίδια τα έργα; Με ποιες πιστώσεις; Κανείς δεν απαντά.

Την ίδια ώρα, η πραγματικότητα μας υπενθυμίζει τους κινδύνους με τον πιο ωμό τρόπο. Η πτώση τμήματος της οροφής στο 6ο Γενικό Λύκειο Πατρών, την 1η Οκτωβρίου, πάνω στο θρανίο μαθήτριας που τύχη αγαθή είχε μετακινηθεί λίγο πριν, αποτελεί σοβαρή προειδοποίηση. Προφανώς, η στατική επάρκεια ή η συντήρηση της οροφής είναι διαφορετικό τεχνικό αντικείμενο από την πυρασφάλεια. Αναδεικνύει όμως το ίδιο δομικό πρόβλημα: την απουσία προληπτικού, συστηματικού και συνολικού ελέγχου. Δεν είναι δυνατόν να περιμένουμε να αποκολληθεί μια οροφή για να σπεύσουν οι μηχανικοί.

Τι απαιτείται τώρα

Δεν υπάρχει άλλος χρόνος για δικαιολογίες.

• Η Δημοτική Αρχή οφείλει να δημοσιοποιήσει άμεσα την πλήρη ακτινογραφία των 134 σχολικών μονάδων με εκκρεμότητες και να παρουσιάσει ένα ρεαλιστικό χρονοδιάγραμμα για το πότε οι μελέτες θα μετατραπούν σε εργοτάξια.
• Η Κυβέρνηση πρέπει να εξασφαλίσει την απαιτούμενη χρηματοδότηση και να απλοποιήσει τις διοικητικές αγκυλώσεις για τις τακτοποιήσεις των δημοσίων κτιρίων.

Η ασφάλεια της εκπαιδευτικής κοινότητας δεν είναι δευτερεύον τοπικό ζήτημα ούτε μια γραφειοκρατική εκκρεμότητα που παίρνει διαρκώς αναβολή. Τα σχολεία μας πρέπει να γίνουν ασφαλή και θωρακισμένα σήμερα —πριν από το επόμενο ατύχημα, όχι ως εκ των υστέρων αντίδραση σε μια τραγωδία.