Το νέο νομοσχέδιο του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, που βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση, εισάγει ένα νέο εργαλείο χωρικού σχεδιασμού για την αξιοποίηση εγκαταλελειμμένων, μικρών και φθινόντων οικισμών σε ολόκληρη τη χώρα. Μέσω των νέων Ειδικών Σχεδίων Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ανάπτυξης (Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α.), δίνεται η δυνατότητα οργανωμένης αναβίωσης περιοχών που τα τελευταία χρόνια έχουν χάσει τον πληθυσμό τους, παρουσιάζουν εγκαταλελειμμένα κτίρια ή αντιμετωπίζουν έντονη δημογραφική συρρίκνωση.

Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία δεν αφορά μόνο απομακρυσμένα χωριά της ελληνικής υπαίθρου. Αποτελεί μια σημαντική ευκαιρία και για τον Δήμο Πατρέων, ο οποίος διαθέτει αρκετούς μικρούς οικισμούς και ορεινές ή ημιορεινές περιοχές που αντιμετωπίζουν έντονα προβλήματα πληθυσμιακής μείωσης και εγκατάλειψης.

Η αξιοποίηση του νέου θεσμικού πλαισίου θα μπορούσε να δώσει νέα πνοή σε οικισμούς της δημοτικής ενότητας Ρίου, των Βραχνεΐκων, του Παραλίου, αλλά και σε μικρότερους ορεινούς οικισμούς του Δήμου, όπου πολλά παλαιά σπίτια παραμένουν κλειστά ή εγκαταλελειμμένα για δεκαετίες. Μέσα από ολοκληρωμένες παρεμβάσεις μπορούν να ανακαινιστούν παραδοσιακά κτίρια, να δημιουργηθούν νέες κατοικίες, χώροι πολιτισμού, μικρές τουριστικές μονάδες και υποδομές που θα προσελκύσουν νέους κατοίκους και επενδυτές.

Παράλληλα, ο Δήμος Πατρέων θα μπορούσε να συνδέσει το νέο αυτό εργαλείο με τη στρατηγική του για την ανάπτυξη της υπαίθρου. Η ενίσχυση της αγροτικής παραγωγής, η δημιουργία αγροτουριστικών διαδρομών, η ανάδειξη της τοπικής γαστρονομίας και η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς μπορούν να αποτελέσουν βασικούς άξονες μιας ολοκληρωμένης αναπτυξιακής πολιτικής.

Ιδιαίτερα σημαντική θα μπορούσε να είναι και η αξιοποίηση ευρωπαϊκών και εθνικών χρηματοδοτικών προγραμμάτων για την αποκατάσταση ιστορικών κτισμάτων, την αναβάθμιση του οδικού δικτύου, την εγκατάσταση σύγχρονων τηλεπικοινωνιακών υποδομών, δικτύων οπτικών ινών και δημόσιων σημείων Wi-Fi. Η ψηφιακή συνδεσιμότητα αποτελεί πλέον βασική προϋπόθεση ώστε ένας νέος άνθρωπος ή μια οικογένεια να επιλέξει να ζήσει μόνιμα σε έναν μικρό οικισμό.

Επιπλέον, η ανάπτυξη αυτών των περιοχών θα μπορούσε να συμβάλει στην αποσυμφόρηση του πολεοδομικού συγκροτήματος της Πάτρας. Αντί να συγκεντρώνεται συνεχώς ο πληθυσμός στο αστικό κέντρο, θα δημιουργηθούν νέες δυνατότητες κατοικίας σε οργανωμένους οικισμούς με υψηλή ποιότητα ζωής, φυσικό περιβάλλον και σύγχρονες υπηρεσίες.

Το νέο πλαίσιο μπορεί επίσης να αποτελέσει ευκαιρία για την προσέλκυση ψηφιακών νομάδων, νέων επαγγελματιών και επιχειρήσεων που εργάζονται εξ αποστάσεως. Με γρήγορο διαδίκτυο, ασφαλείς υποδομές και ποιοτικό περιβάλλον, αρκετοί μικροί οικισμοί μπορούν να μετατραπούν σε πρότυπες κοινότητες σύγχρονης κατοικίας και εργασίας.

Βασική προϋπόθεση, ωστόσο, αποτελεί η σωστή προετοιμασία από τον Δήμο Πατρέων. Θα απαιτηθεί καταγραφή των εγκαταλελειμμένων οικισμών, μελέτες σκοπιμότητας, συνεργασία με το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, αλλά και ενεργή συμμετοχή των τοπικών κοινοτήτων ώστε οι παρεμβάσεις να σέβονται την ιστορία, την αρχιτεκτονική και το φυσικό περιβάλλον κάθε περιοχής. Το νέο νομοσχέδιο προβλέπει μορφολογικούς κανόνες και ειδικές προϋποθέσεις, ώστε η ανάπτυξη να πραγματοποιείται με σεβασμό στην τοπική ταυτότητα και όχι με άναρχη δόμηση.

Η αναβίωση των μικρών οικισμών δεν αποτελεί μόνο πολεοδομική παρέμβαση. Είναι μια ευκαιρία κοινωνικής, οικονομικής και δημογραφικής αναγέννησης. Για τον Δήμο Πατρέων μπορεί να αποτελέσει την αφετηρία ενός νέου μοντέλου βιώσιμης ανάπτυξης που θα ενισχύσει την τοπική οικονομία, θα δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας, θα αξιοποιήσει εγκαταλελειμμένες περιουσίες και θα επαναφέρει ζωή σε περιοχές που για πολλά χρόνια οδηγούνταν στη σταδιακή εγκατάλειψη.